Klasztor oo. Paulinów na Skałce


Niedaleko Wawelu, na niewielkim wzgórzu, w miejscu dawnego kultu pogańskiego, znajduje się kościół oraz przylegający do niego klasztor oo. Paulinów na Skałce.
Historia kościoła sięga wczesnego średniowiecza, kiedy to na miejscu pogańskiej świątyni wystawiono romańską rotundę pod wezwaniem św. Michała Archanioła. To tu, według legendy,  w 1079 roku biskup krakowski Stanisław ze Szczepanowa został oskarżony o zdradę i ścięty.

Według Wincentego Kadłubka egzekucji dokonał sam król Bolesław. W wyniku tych wydarzeń władca musiał opuścić kraj. W 1253 roku biskupa kanonizowano. Skałka pozostaje od tamtej pory miejscem jego kultu (choć ciało św. Stanisława spoczywa na Wawelu).
W XIV wieku na tym samym miejscu powstała nowa, gotycka świątynia. Ta jednak, jak pisze Jan Długosz, szybko podupadła. Kronikarz bardzo nad tym ubolewał, a jako kanonik krakowski i wychowawca synów królewskich dokładał wszelkich starań, aby kościół parafialny zamienić na zakonny i przekazać go Zakonowi św. Pawła Pustelnika.

Dzięki prośbom Długosza i wstawiennictwu króla Kazimierza Jagiellończyka, w dniu 25 marca 1471 roku kościół na Skałce został oddany Paulinom. Nie wiadomo jak wyglądał pierwszy budynek klasztorny. Można przypuszczać, że mieścił się obok kościoła, gdyż taki był ówczesny zwyczaj. Wejście do niego znajdowało się od strony Wisły, tak jak wejście do świątyni.
Kościół, który możemy oglądać obecnie,  to budowla barokowa, pochodząca z XVII wieku. Powstał według projektu Antoniego Gerharda Müntzera, przerobionego przez Antonio Solariego. Jest to jedna z części składowych pięknego
i efektownego zespołu architektonicznego. W jego skład wchodzi klasztor – wielki czworobok,
w którego rogach znajdują się ośmioboczne baszty, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława, a także mniejsze elementy, takie jak sadzawka, posąg czy brama główna – są one charakterystyczne dla późnego baroku. Portal będący wejściem do klasztoru wieńczy herb Paulinów, przedstawiono na nim: kruka z bochenkiem chleba w dziobie, palmę oraz dwa lwy. Ma on symbolizować samotność i kontemplację. Nic dziwnego, jeśli pamięta się o tym, że św. Paweł z Teb był pustelnikiem.
Samo wnętrze barokowego klasztoru jest objęte klauzurą, a więc niedostępne dla osób postronnych. Wiadomo jednak, że mieści wiele dzieł sztuki oraz archiwum prowadzone od czasów fundacji obiektu.
W podziemiach kościoła znajduje się jednonawowa krypta, częściowo wykuta w skale, ukończona w 1792 roku. Nakryta jest kolebkowym sklepieniem, a pod przęsłami bocznymi są głębokie nisze. Pod koniec XIX wieku przebudowana została, aby stać się miejscem spoczynku zasłużonych Polaków. Jest to właśnie Krypta Zasłużonych. Poza Janem Długoszem, fundatorem i dobrodziejem klasztoru na Skałce, leżą tu również prochy innych znamienitych osobistości. Spośród nich należy wymienić: Wincentego Pola, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Teofila Lenartowicz, Adama Asnyka, Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego oraz Czesława Miłosza. 


Galeria zdjęć





Dodaj komentarz
skomentuj


  jan @ 2011-03-26 15:56 Odpowiedz odpowiedz

bardzo ciekawe miejsce, szczerze polecam.




powrót



Opublikowano przez: Twoja Małopolska
Data publikacji: 26 Marca 2011

Podziel się