Rezerwat przyrody Bonarka.


Rezerwat przyrody Bonarka jest rezerwatem przyrody nieożywionej, który znajduje się w województwie małopolskim, w Krakowie, na terenie Woli Duchackiej od strony Płaszowa. Jego powierzchnia wynosi 2,29 ha, a utworzony został w 1961 roku. Występują tu bardzo ciekawe obszary zieleni, a także utwory skalne. Na obszarze rezerwatu Bonarka znajduje się m.in. kopiec Krakusa, cmentarz Podgórski i kamieniołom "Liban". W okolicy kamieniołomu "Liban" występują tu uławicone wapienie białe i kremowe wraz z licznymi ciemnymi krzemieniami w formie buł i płaskur. W tych właśnie skamieniałościach wykryto ślady organizmów morskich takich jak gąbki, ramienionogi i amonity. Wskazuje to na czas ich powstania czyli ponad 140 mln lat temu w okresie górnej jury, kiedy znajdowało się tu ciepłe i płytkie morze. Strop wapieni ścięty jest powierzchnią abrazyjną tworzącą dno kamieniołomu. Na tej powierzchni leżą białe skały wapienno-ilaste, tzw. margle i wapienie margliste z licznymi twardymi bułami krzemionkowo-wapiennymi (tzw. czerty). Zawierają one różne skamieniałości takie jak jeżówce, małże, belemnity, ramienionogi i gąbki, a także szczątki ryb. Znaleziono tutaj rzadki minerał - haczetyn, barwy biało-żółtej, którego skupienia wypełniały niewielkie pustki w skale. W marglach odsłaniających się we wschodniej skarpie kamieniołomu widoczna jest cienka wkładka skały ilastej w postaci bentonitu powstała wskutek podmorskiego wietrzenia nagromadzonych na dnie popiołów wulkanicznych. Margle powstały w środowisku morskim ponad 70 mln lat temu.

Niezwykle interesującą z geologicznego punktu widzenia jest odsłaniająca się w rezerwacie Bonarka powierzchnia abrazyjna ścinająca stropową część wapieni górnojurajskich. Powierzchnia ta nachylona ku południowemu wschodowi pocięta jest na fragmenty niewielkimi uskokami. Takie powierzchnie powstają w trakcie transgresji, czyli powolnego wkraczania morza na ląd zbudowany z twardych skał. W strefie brzegowej rozwija się intensywna erozja morska polegająca na niszczącej działalności okruchów skał, żwirów i piasku przetaczanych po dnie. Powierzchnia ta, łagodnie nachylona w stronę morza, rozrasta się w kierunku lądu wskutek cofania się intensywnie niszczonego stromego brzegu (klif). Powierzchnia odsłaniająca się w rezerwacie reprezentuje jedną z kilku powstałych w trakcie górnokredowych transgresji morskich (ponad 80 mln lat temu). Nierówności powierzchni związane są z różną odpornością skał budujących dno (wapienie i krzemienie) oraz przebiegiem procesu niszczenia. Liczne okrągłe zagłębienia zostały wydrążone przez jeżówce lub powstały w wyniku rozpuszczenia wapieni na kontakcie z otoczakami kwarcu "wciskanymi" przez grube kompleksy skał nadległych. Na powierzchni abrazyjnej widać liczne naskorupienia, płaskury i buły krzemionkowe, które powstały w wyniku wytrącenia się krzemionki krążącej szczelinami ciosowymi w wapieniach.

W skarpie od ulicy Kamieńskiego odsłaniają się kolejne skały profilu. Na marglach występują cienkie pokrywy kremowo-różowych okruchowych skał wapiennych (tzw. caliche). Powstały one w trzeciorzędzie na lądzie, w klimacie suchym, wskutek wielokrotnie powtarzającego się procesu rozpuszczania i wytrącania węglanu wapnia w rumoszu utworzonym z margli. Caliche przykryte jest kompleksem szarozielonych skał ilastych wieku trzeciorzędowego. Powstały one ponad 10 mln lat temu w zbiorniku morskim, w którym okresowo istniały warunki sprzyjające sedymentacji chemicznej, co dostało potwierdzone wkładkami gipsu oraz złożami soli kamiennej w Wieliczce i Bochni.



Galeria zdjęć





Dodaj komentarz
skomentuj


Brak komentarzy


powrót



Opublikowano przez: Twoja Małopolska
Data publikacji: 30 Marca 2012

Podziel się